กระทรวงวิทยาศาสตร์ฯ
SPA
อุทยานวิทยาศาสตร์ภาคเหนือ (NSP)

RICE INNOVATION ROAD MAP ข้าวส่งตรง ข้าวโฮมเมด และข้าวเลือกได้

ที่มาและความสำคัญ

โครงการนำร่องข้าวส่งตรง ข้าวโฮมเมด และข้าวเลือกได้ ภายใต้โครงการจัดทำ Innovation Road Map ของอุตสาหกรรมข้าว เป็นโครงการวิจัยร่วมกับภาคเอกชน (Collaborative Research Platform) โดยกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภายใต้การสนับสนุนตามกลไกอุทยานวิทยาศาสตร์ภาคเหนือ ปีงบประมาณ 2559 ร่วมกับ ศูนย์ความเป็นเลิศด้านการจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน (Excellence Center in Logistics and Supply and Management) มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ มีวัตถุประสงค์หลักได้แก่

  1. เพื่อเพิ่มมูลค่า เพิ่มยอดขาย สร้างช่องทางในการจัดจำหน่าย และเพิ่มรายได้ให้แก่กลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในเขตพื้นที่ภาคเหนือ
  2. เพื่อสนับสนุนให้ประชาชนบริโภคข้าวที่มีคุณภาพ มีคุณค่าทางโภชนาการที่ดีและมีประโยชน์ต่อสุขภาพ
  3. เพื่อสร้างเครือข่ายระหว่างกลุ่มเกษตรกร และกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้อง (นักธุรกิจในภาคเอกชน นักวิชาการ
    และบุคลากรในหน่วยงานสนับสนุน) ในการพัฒนานวัตกรรมของอุตสาหกรรมข้าว

ผ่านการดำเนินโครงการ 2 ชุด ได้แก่ 1) ชุดโครงการ 1 โครงการข้าวส่งตรง และข้าวโฮมเมดซึ่งเป็นชุดโครงการที่จะดำเนินการกับกลุ่มเป้าหมาย และ 2) ชุดโครงการ 2 โครงการข้าวเลือกได้ซึ่งเป็นชุดโครงการที่จะดำเนินการกับผู้ประกอบการ/กลุ่มเกษตรกร และผู้เกี่ยวข้องในพื้นที่ที่มีความพร้อมในการดำเนินการโดยมีรายละเอียดดังนี้

ชุดโครงการ 1 โครงการข้าวส่งตรง และโครงการข้าวโฮมเมด

โครงการข้าวส่งตรง
เป็นโครงการที่สนับสนุนให้เกษตรกรจำหน่ายข้าวให้กับผู้บริโภคโดยตรงเพื่อลดต้นทุนของผลิตภัณฑ์และเป็นการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภค สร้างความเชื่อมั่นที่มีต่อผลิตภัณฑ์ให้กับผู้บริโภคและช่วยให้เกษตรกรรับทราบถึงความต้องการของผู้บริโภคได้โดยตรง ช่องทางในการจัดจำหน่ายข้าวส่งตรง แบ่งออกเป็น 3ช่องทาง ได้แก่ (1) ส่งตรงถึงผู้บริโภค (2) ส่งตรงด้วยการขายออนไลน์ และ (3) ส่งตรงกับกลุ่มผู้ค้าปลีกหรือจุดขายต่างๆ เช่นห้างสรรพสินค้าหรือร้านค้าในพื้นที่

ในการดำเนินการเพื่อให้โครงการข้าวส่งตรงนี้สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง จำเป็นที่จะต้องได้รับความร่วมมือจากกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกข้าว กลุ่มผู้บริโภคที่มีความต้องการที่จะซื้อข้าวจากเกษตรกรโดยตรง และกลุ่มนักธุรกิจที่ดำเนินธุรกิจด้านการค้าปลีก เจ้าของห้างสรรพสินค้าหรือร้านค้าในพื้นที่ เพื่อเปิดช่องทางในการจัดจำหน่ายให้แก่เกษตรกร

โครงการข้าวโฮมเมด เป็นโครงการที่สนับสนุนให้ผู้บริโภคสามารถสีข้าวด้วยตนเอง เพื่อให้ได้มาซึ่งข้าวที่สด ใหม่ และมีคุณค่าทางโภชนาการ โครงการนี้จำเป็นที่จะต้องได้รับความร่วมมือจากผู้ประกอบการและนักวิชาการในการพัฒนาเครื่องสีข้าวสด และพัฒนาเทคโนโลยีในการจัดเก็บการเก็บเกี่ยว บรรจุภัณฑ์ การเก็บรักษา และการขนส่งข้าวเปลือก รวมทั้งจะต้องมีการประชาสัมพันธ์ที่ดี เพื่อให้ผู้บริโภคทราบถึงประโยชน์และคุณค่าจากการรับประทานข้าวสีสด อย่างไรก็ตาม การพัฒนาเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องของเครื่องสีข้าวสดนี้ต้องใช้ต้นทุนและระยะเวลาในการดำเนินการ ดังนั้นในโครงการนี้จะมุ่งเน้นการประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนทราบถึงโอกาส และประโยชน์ที่จะได้รับจากการรับประทานข้าวสีสด เพื่อสร้างความต้องการทางการตลาดที่จะรองรับการบริโภคข้าวสีสดในอนาคต

ชุดโครงการ 2 โครงการข้าวเลือกได้

โครงการข้าวเลือกได้ เป็นโครงการที่สนับสนุนให้ผู้บริโภคได้ทราบถึงส่วนประกอบ คุณค่าทางโภชนาการ และประโยชน์ที่จะได้รับจากข้าวแต่ละประเภท เช่น ข้าวที่มีไฟเบอร์สูง ข้าวให้พลังงาน ข้าวคาร์โบไฮเดรตน้อย ข้าววิตามินสูง เป็นต้น เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถเลือกทานข้าวที่มีส่วนประกอบตรงตามความต้องการได้ ซึ่งเกษตรกรจะต้องมีการส่งข้าวไปตรวจประเมินที่ห้องปฏิบัติการ (ในการกำหนดรอบการตรวจประเมิน อาจตรวจตามรอบระยะเวลา รอบการปลูก พื้นที่ปลูก)

ในการดำเนินการเพื่อให้โครงการข้าวเลือกได้นี้สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง จำเป็นที่จะต้องได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานที่มีห้องปฏิบัติการที่จะสามารถตรวจสอบปริมาณส่วนประกอบต่าง ๆ ในข้าว นักวิชาการที่มีองค์ความรู้ด้านคุณค่าทางโภชนาการและประโยชน์ของสารอาหารต่าง ๆ ในข้าวที่มีต่อร่างกาย และกลุ่มผู้พัฒนา website หรือ mobile application เพื่อเป็นช่องทางในการประชาสัมพันธ์และให้ข้อมูลเหล่านี้แก่ผู้บริโภค

โครงการนำร่องข้าวส่งตรง ข้าวโฮมเมด และข้าวเลือกได้ ภายใต้โครงการจัดทำ Innovation Road Map ของอุตสาหกรรมข้าว มีระยะเวลาดำเนินการ 240 วัน (สิ้นสุดโครงการ เดือนธันวาคม พ.ศ.2559) มีกลุ่มเป้าหมายได้แก่ เกษตรกรผู้ปลูกข้าว (ชาวนา) เจ้าของกิจการ ห้างร้าน ที่สนใจเป็นช่องทางจัดจำหน่ายข้าวให้กับเกษตรกร ห้องปฏิบัติการ นักพัฒนาเทคโนโลยีสารสนเทศ ผู้เชี่ยวชาญด้านการตลาด ผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาบรรจุภัณฑ์ผู้เชี่ยวชาญด้านการเกษตร ผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการโลจิสติกส์และห่วงโซ่อุปทาน และนักวิจัย ในเขตภาคเหนือและเครือข่าย และรวมไปถึงผู้ประกอบการที่สนใจพัฒนาเครื่องสีข้าวสด